Pijamalardan sonra hayat: Pandemi dönemindeki belirsizliğin beş sektörde tüketici üzerindeki yansımaları

2020’nin başından beri uzun ve garip bir yolculukta, farklı dönemlerden geçiyoruz. Bilginin, tecrübenin ve öngörülebilirliğin çok yetersiz olduğu pandeminin ilk dönemlerinde çoğumuz kendimizi temel gıda, el dezenfektanları ve tuvalet kağıtlarını stoklarken, kararlarımızı temel ihtiyaçlarımıza dayandırırken bulduk.

Havaların ısınmasıyla pandeminin kısa sürede bitmeyeceğinin farkına varıp, davranışlarımızda, bu farkındalık doğrultusunda bir ‘benimseme’ dönemine girdik. Spor salonları ve ofislerimizi evlere taşıdık, mutfakta hünerlerimizi sergileyip harikalar yarattık, video konferansların ustası olduk:).

Bugün ilk dönemlere oranla orta düzeyde bilgi ve öngörüye sahibiz, pijamalarımızdan, eşofman altlarımızdan çok sıkıldık onları rafa kaldırıp sokağa çıkmaya başladık. Nasıl yaşamak istediğimize ve bizim için aslında neyin önemli olduğuna karar verirken her şeyin yeniden değerlendirildiği, eski hayatlarımızı yenisiyle dengelemeye çalıştığımız bir dönemdeyiz.

Bu yolculuğun başından beri takip ettiğimiz mobilite ve arama sorgusu verileri, bugün tüketicilerin karar verme süreçlerinin temelini oluşturan iki temel değişimi işaret ediyor:

Birincisi, zamanımızın çoğunun geçtiği fiziksel mekanlara sahipliğimizin azalması ve hayatımızı küçük dairelerimize sığdırmış olamızdan dolayı dış mekanlardan iç mekana yaptığımız yolculuk. İkincisi, sağlığımız hakkında içinde olduğumuz panik durumunu biraz daha kontrol altına almaya başlamış olmamız. Her şeyi “Güvenli mi?” diye sorgulayan endişeli zihinlerimiz, “Buna değer mi, gerek var mı?” gibi daha temkinli sorular sormaya başladı.

Bugün eski ve yeni alışkanlıklarımızı dengelemeye başladığımız yeni normal diye adlandırılan bir dönemdeyiz . Nihayet az da olsa ne yapacağımız ve nasıl yaşayacağımız konusunda seçim yapabildiğimiz, proaktif karar verebileceğimizi hissettiğimiz bir konumdayız. Bu davranış değişikliklerini yakından izleyen Google’ın Human Truths ekibi geçtiğimiz günlerde bir araştırma1 gerçekleştirdi. Bu araştırma doğrultusunda en çok ilgi çeken 5 sektörün tamamında kayda değer değişikliklerin ortaya çıktığı görünüyor. Biraz yakından bakalım.hepsine zaten var yazıyor.

Yiyecek & İçecek

COVID-19 öncesi yemek pişirmek birçoğumuzun kaçındığı, evimizde yemek yapmayı seven birinin veya paket servis nimetlerinin bizler için yerine getirdiği bir görevdi. Eve kapanmak zorunda olmamızla birlikte, evdeki şefin yorgunluğu, dışarıdan gelen yemeğin hijyeni sorunsallarıyla beraber kendimizi sadece masanın değil, ocağın etrafında da toplanırken bulduk. Yemek pişirmek tüm hane halkının katıldığı aktivitemiz ve sağlığımızı kontrol etmemizi sağlayan dayanağımız oldu.

Bu değişimin kalıcı olma potansiyeli çok yüksek. Bunun tek nedeni insanların %41’inin eskiye göre dışarıdan daha az yemek siparişi vereceğini beyan etmesi değil, aynı zamanda tüketicilerin mutfaklarına yaptığı yatırımın içeriği; tencere, fırın gereçleri, fritöz, mikser gibi mutfak aletlerine olan ilginin önceki yıllara göre çok daha yüksek seviyelerde olduğunu görüyoruz.2

Tüketiciler bu dönemde mutfaklarına daha fazla yatırım yapıyor; tencere, fırın veya ve mixer gibi mutfak gereçlerindeki aranma hacimleri artış gösteriyor.

pandemi hayat

Think with Google

Markaların geleneksel ve bilindik (dışarıda yemek yeme veya sipariş verme rahatlığı ve çeşitliliği) değerleri tamamen terk etmeden, yeni ve heyecan verici (sağlık, fayda ve eğlenceye odaklanma) değerlere odaklanması adapte olması gerekiyor.

Güzellik & Bakım

Pandemi öncesi gündemimizde hep dış güzellik vardı. Dışardan güzel, yakışıklı ve iyi görünmek, bize içten içe iyi hissettiriyordu. Eve kapanmamızla birlikte sayısız başka sorumlulukla başbaşa kaldığımız için, çoğumuz fiziksel görünüşümüzü eskisi kadar önemsemeyi bıraktık.

Bu dönemde insanların %44’u, kişisel güzellik ve bakım ritüellerinin değiştiğini söylüyor. Artık ihtiyacımız olan dışarıya nasıl göründüğümüz değil, içimizde nasıl hissettiğimiz.3 Evde yapılan spa keyifleri, değişen kişisel bakım rutinleri, farkındalık aktiviteleri, online egzersizler iyi olma arzumuzu tatmin ediyor ve bize görüntümüze bağlı kalmadan iyi hissetmeyi öğretiyor.

Tabii dışarıya çıkmaya başladığımızda hala genel bir ihtiyaç olan, başkaları üzerinde nasıl bir izlenim bıraktığımıza odaklanacağız ama nihayetinde hem evdeki hem de dışarıdaki güzellik dengesini ve anlayışını kavrayan markalar tüketicilerin gönlünü kazanacak gibi duruyor.

Sağlık

Pandemi öncesi, sağlık kişisel ve özel bir konuydu. Sağlığımız bizi ilgilendirirdi ve çoğu zaman aldığımız veya alamadığımız kararlar sadece bizi etkilerdi. İçinde bulunduğumuz dönemde sağlık ortak bir kamu sorunu ve pek çokları için neredeyse mücadele edilecek bir kutsal dava ve vicdan meselesi olarak görülüyor. Ayrıca şu anda kolay erişilebilir bir tedaviye ulaşamadığımız için seçimlerimiz konusunda proaktif olmamız gerekiyor çünkü bu seçimler sadece bizi ve başkalarını güvende tutmakla kalmıyor, aynı zamanda krizin süresini kısaltmamıza ve gelecekte yaşayabileceğimiz yeni dalgalara karşı direnç oluşturmamızı sağlıyor.

Bunun delili olarak, insanların %49’u eskiye göre sağlıklarına daha uzun vadeli odaklandıklarını söylüyor.4 Bu bakış açısı sayesinde insanlar sadece problem olduğunda tedavi aramakla kalmayacak, aynı zamanda daha kapsamlı bir ‘iyi olma’ bakış açısı kazanacak.

Google arama verileri bize bağışıklığı artırmak için daha bilinçli bir şekilde tüketim için harekete geçtiğimizi gösteriyor: C Vitamini, çinko ve zencefil gibi bağışıklık güçlendiren takviye gıdalara yönelik aramalarda sürekli bir yükseliş görülüyor.5

İnsanların %49’u eskiye göre sağlıklarına daha uzun vadeli odaklandıklarını söylüyor.

Otomotiv

Pandemi öncesi otomobil, bazı insanlar tarafından maddi manevi bir külfet olarak görülüyordu. Toplu taşımanın güvende hissettirmediği, uçak veya tren yolculuğunun sağlığımız ile ilgili soru işaretlerini doğurduğu bu dönemde, otomobillere de farklı bir gözle bakmaya başladık. Otomobillerimiz mobil evimiz ve pandemi öncesi dönemdeki özgürlüğümüzü hatırlatan birer sembol haline geldi.

Bu zihniyet değişikliği Google arama verilerine de yansıdı. Pandeminin başladığı günden bu yana global ölçekte ‘drive-in’ aramaları roket hızıyla yükseliyor. İnsanlar dünyanın birçok ülkesinde arabalarıyla katılabilecekleri restoran, sinema, hatta hayvanat bahçesi gibi deneyimleri aramaya devam ediyor. Tüketicilerin %40’ı önümüzdeki 6-12 ay içinde toplu taşımadan uzak durmaya devam edeceklerini ve bu konuda hala ciddi çekincelerinin olduğunu belirtiyor.6

Dolayısıyla, ister işlevseliği için ister eğlence için olsun, arabalarımız bize çok özlediğimiz özgürlüğü bir nebze olsun yaşama fırsatı veriyor. Öyle ki, arabası olan insanlar olmayanlara göre daha yüksek düzeyde mutluluk bildiriyor.

Tüketicilerin %40’ı önümüzdeki 6-12 ay içinde toplu taşımadan uzak durmaya edeceklerini ve bu konuda hala ciddi çekincelerinin olduğunu belirtiyor.

Teknoloji

Pandemi öncesi, her şeyi kapsayan tek bir mega cihaz için özlem duyuyorduk, ancak o cihaz bizi hayata bağlayıp odaklanmamızı sağlamak yerine, bizi dünyadan koparıp dikkatimizi dağıtıyordu.

Kafka’nın Gregor Samsa’sı gibi biz de pandemiyle beraber bir sabah uyandığımızda şaşkınlık içindeydik, teknoloji dışarıdaki dünyayla tek yaşam bağımız oldu. Çocuklarımızı eğiten, işimizi yapmamızı, yemeğimizi almamızı ve sevdiklerimizle bağlantı kurmamızı sağlayan, özetle hayatın ilerlemesine yardımcı olan lokomotif haline geldi. Hayatımızın birçok yönü eskisi gibi biraz dijital değil, yalnızca dijital oldu.

Şimdi tekrar teknolojiye odaklandık, fakat artık tek bir mega cihazın değil, özgürlüğümüzü geri kazanmamıza yardımcı olacak birden fazla cihaz peşindeyiz. Kısıtlanan yaşam alanlarımızda hepsi farklı cihazlarla etkinleştirilen okuma, ofis, spor salonu, eğlence köşeleri yaratmaya başladık. Bir süre daha bu köşeler ve onları yaratan teknolojiyle yaşamak zorunda olduğumuz için herhangi bir teknolojinin değil, en iyi teknolojinin peşindeyiz.

Tüketiciler kendileri için “en iyi teknolojiyi” bulma konusunda meraklandıkça, birden fazla teknoloji kategorisinde “en iyi” sorgularının lansman tarihlerinde geleneksel sezonlukları bozduğunu görüyoruz.7

pandemi iş

Think with Google

Önümüzdeki dönemlerde daha fazla bilgi ve öngörü kazandıkça, yaşam tarzlarımızı daha net inşa edeceğiz. Ekonomi, sağlık, iş ve eğitimin geleceği gibi büyük ve geleceğimize yön verecek, yaşamımızı etkileyen sorular cevap kazanmaya başladıkça hayatlarımızı nasıl şekillendireceğimizi konuşacağımız yeni bir döneme gireceğiz.

Ufuk Yalvaç